2019-2020

Zo langzamerhand wordt BruutTAAL een serieuze zaak. Toen ik begon in 2007 zei mijn 'coach' vakdidacticus Hans Goosen (van pratenoverromanfragmenten.nl): "Als je uiteindelijk 5 scholen krijgt mag je in je handjes klappen. Voor veel leraren ben je veel te extreem."

Wat cijfers

Daar heeft Hans lang gelijk in gehad, tot 2016 waren het 5 (af en toe wisselende) scholen, maar sinds een jaar of twee zit de groei er prima in en komend jaar zijn we al met 19 Nederlandse scholen, 1 Vlaamse en 5 internationale scholen (Van Kiev tot Kaapstad). Extremen worden steeds normaler, niet alleen meteorologisch.
Het gaat vooral om havo/vwo-scholen, ook echt de doelgroep, maar een aantal scholengemeenschappen gebruikt BruutTAAL ook op vmbo-t.

Met welke devices werken BruutTAALscholen?

Gelukkig regelen scholen steeds vaker dat hun leraren de apparaten van hun leerlingen kunnen managen. Schermen leiden af, hoe je het ook wendt of keert. Een leraar moet de mogelijkheid hebben om leerlingschermen te monitoren en kinderen te helpen met concentratie en focus. Een schoolleider die wel investeert in devices, maar niet in managementsoftware zadelt zijn team op met wezenlijke problemen.

Login bij Kwizl

De digitale leeromgeving van BruutTAAL, Kwizl, maakt het inloggen simpel; leerlingen hoeven geen wachtwoord te onthouden. Ze drukken op de knop (Entree, Office 365 of Google) en zijn binnen in hun eigen account. Bijna de helft van de scholen werkt met Entree. Deze login brengt gemak met zich mee: iedere verandering in de schooladministratie (een leerling verandert bijvoorbeeld van klas) wordt meteen overgenomen in de administratie van Kwizl. Voorwaarde is wel een vlekkeloos werkende schooladministratie.

Nieuw: overzicht

Op veler verzoek zijn er nu voorbeeldleerplannen, ingedeeld op klas en niveau. Via deze link kom je bijvoorbeeld uit bij de havo klas 1, via de navigatiebanner rechts (op een mobiel onderaan de pagina) klik je door naar de andere.

Werkdrukverlaging

In mei kreeg Kwizl een nieuwe functionaliteit en van de programmeur hoor ik dat er meteen veel gebruik van is gemaakt: Paarsgewijs vergelijken. HIER lees je er meer over.

Nieuw materiaal

• Het afgelopen halfjaar zijn natuurlijk de examens van 2018 toegevoegd aan Kwizl, voor 2020 staan die van 2019 er ook weer allemaal in, gemetadateerd en wel, zodat je leerlingen en jij echt wat hebben aan de resultaten.
• Lesmateriaal Het coöperatief gesprek, een vorm die leerlingen samen laat werken en denken. Ieder groepslid krijgt spreektijd om tot een gezamenlijke afweging te komen. Misschien wat minder sexy dan het debat, maar zeker in deze polariserende tijden een stuk productiever.
• Acteur, dichter, schrijver, muzikant Akwasi verleende toestemming voor lesmateriaal met zijn poëzie.
• Voor mavo's is de opdracht Thriller toegevoegd, een voorbereiding op Mijn tekst 2.
• De creatiefschrijvenopdracht Verhaaltijd is bedoeld voor V5-6  (eventueel H5). Leerlingen leren werken met flashbacks en prospectieve verhaalelementen naar aanleiding van een serie lugubere bomaanslagen in Duitsland.
• De Passieve zin heeft een eigen pagina gekregen, met aanwijzingen voor het nuttige gebruik hiervan (sabotagehulpwerkwoord)
• In Kwizl is veel nieuw Poëziemateriaal toegevoegd.
• Bea Ros heeft weer nieuw lesmateriaal bij jeugdboeken, inclusief lange leesfragmenten toegevoegd. (Tegenwoordig heet iedereen sorry - Bart Moeyaert; Het ongemakkelijke dagboek van Henr K. Larsen - Susin Nielsen)

Inmiddels hebben alle nieuwe scholen hun nieuwe login voor BruutTAAL toegestuurd gekregen. Heb je deze zelf nog niet, informeer dan bij je sectieleider.
Voor leerlingen en leraren die vorig jaar al met BruutTAAL werkten: je login is niet veranderd.

De tijdelijke login (met EXA) komt vanaf vandaag te vervallen.

Nog een fijne vakantie en tot ziens (bijvoorbeeld op HSN 2019 in Zwolle)

De beste wensen

2019 begint, tijd voor een update.

Jeugdliteratuur

Sinds een jaar of vijf werk ik fulltime op een havo, terwijl ik daarvoor 10 jaar uitsluitend vwo-klassen had. Wat me steeds duidelijker wordt: leerlingen zijn op 4 (en velen ook op 5) havo nog niet toe aan volwassenenliteratuur. Dit jaar heb ik twee leerlingen op 4 havo die nu nog 14 zijn (klas overgeslagen op de basisschool), maar gemiddeld beginnen ze als 15-jarige aan de bovenbouw en doen ze examen als 17-jarige. Emotioneel moet er nog veel gebeuren voor ze "eenvoudige" boeken als Birk en Dagen van gras kunnen waarderen.

Ik vroeg op Twitter en Facebook naar een bron waar ik literaire boeken voor deze leeftijdsgroep zou kunnen vinden. Die was er niet echt, maar door tips ben ik bij Jaap Leest uitgekomen en met toestemming van Jaap Friso heb ik zijn recensies met een 8 of hoger verwerkt op deze pagina's. Ik heb een verdeling gemaakt van 12-16 (Nederlands of vertaald) en Young Adult (alleen Nederlands). 

Je kunt als leraar niet alles lezen, maar je kunt nu wel leerlingen die er in de 4e nog niet aan toe zijn om volwassenenliteratuur te lezen mooie alternatieven bieden.

Bea Ros

Bea heeft eerder lesmateriaal voor BruutTAAL gemaakt naar aanleiding van de boeken die genomineerd waren voor de BruutTAAL Gouden Lijst. Dat beviel zo goed in de klas dat ze vanaf nu iedere maand bij een actueel literair jeugdboek lesmateriaal aanlevert. De laatste nieuwe toevoeging:
Wilma Geldof - Het meisje met de vlechtjes compleet met een lekker lang leesfragment (30 pagina's).

Je vindt het lesmateriaal op de pagina Boekfragmenten (in Prozawerk). Leerlingen vinden de fragmenten door het woord Boekfragmenten in het zoekscherm te typen.
Samen in de klas literatuur lezen helpt je om te werken aan de literaire ontwikkeling van je leerlingen. Groot voordeel: je weet zeker dat ze het fragment gelezen hebben; je was erbij.

LEZEN

In het vakblad voor jeugdliteratuur LEZEN een interview met Ted van Lieshout en mij over leesmotivatie. Het hele tijdschrift kun je hier inkijken, met op pagina 4-6 het interview We moeten alles doen om tieners aan het lezen te krijgen:

Samentrekking

Er stond her en der wel wat informatie over samentrekking op de site, maar op verzoek van Lukas van het Jacob Roelandslyceum in Boxtel heb ik een eigen pagina gemaakt, waardoor een en ander wat meer samenhang vertoont.
Mis je iets op BruutTAAL dan is een vraagje vaak genoeg.

Examens 2018

Zoals je inmiddels gewend bent staan in januari alle examens van het voorgaande jaar in Kwizl. Omdat alle vragen gemetadateerd zijn kun je zinnig, formatief en persoonlijk werken. De examens zijn opgeknipt in handige delen, dit werkt lekker in organisatie van 50 minuten.

Nieuw is een introductiemiddag voor leraren die hun examenvoorbereiding voor het eerst met Kwizl gaan doen. Deze middag vindt plaats op 17 januari in Tilburg. Hij is gratis mits je je aanmeldt. Je kunt zelfs na de introductiemiddag pas beslissen of je het betaalde examenabonnement aangaat.

Tot slot

De beste wensen

Mooi nieuw materiaal

De afgelopen maanden ben ik druk geweest met De Gouden Lijst, pardon, De BruutTAAL Gouden Lijst; BruutTAAL is de hoofdsponsor van deze verkiezing voor het beste jeugdboek. We vinden het belangrijk dat niet alleen de Sleeën en Wallis-De Vriezen in het zonnetje gezet worden. Erna Sassen leverde een mooie winnaar: Er is geen vorm waarin ik pas.
De schrijfwedstrijd die eraan verbonden is (inzenden tot 15 november) laat leerlingen mooie teksten schrijven, de -door uitgevers gratis ter beschikking gestelde- lange leesfragmenten zijn heerlijk om mee te werken in de klas.
En dan zijn daar ook nog die mooie lessuggesties die Bea Ros en Nicky den Boer (ex-Leesplein) bij ieder fragment maakten.
Een cadeautje van BruutTAAL aan iedere leraar Nederlands.

Clasine van Dorst (van Sexy Nederlands) deelde op Facebook haar mooie gecombineerde kunst-poëzieles en met wat minimale aanpassingen kon ie op BruutTAAL.

In Levende Talen Magazine 2018/4 schreef Jacques van den Oever een artikel over het belang van veel schrijven voor de schrijfontwikkeling, Echt schrijven!. Zijn schrijfrecept en de 60 bijbehorende opdrachten mocht ik overnemen en daar ben ik blij mee. Mooi materiaal voor klas 4,5,6 (h)/v, Jacques, bedankt.

En behoorlijk fantastisch: van De Correspondent mogen we hun artikelenbundel Dit was het nieuws niet gebruiken als lesmateriaal. Je vindt hem op de pagina Vragen zijn interessanter dan antwoorden.

Zelf ook nog iets gedaan?

Zeker. Twee nieuwe projecten die raken aan literatuurgeschiedenis en literaire en persoonlijke ontwikkeling. In Verzet maken leerlingen kennis met Multatuli en Van den vos Reynaerde en beluisteren ze actuelere songteksten die wat te zeggen hebben.

In Verhaalstructuur maken leerlingen kennis met Vondel en de klassieke aristotelische verhaalstructuur en gaan ermee aan de slag in actuele films en teksten.
Op de openbare pagina Parodie (alle theorie is altijd openbaar; wachtwoord vergeten mag geen excuus zijn om niet te leren) vinden leerlingen uitleg over dit humoristische fenomeen.

Examens 2018 in Kwizl

De eindexamens leesvaardigheid BK/GT/H/V van het eerste tijdvak van 2018 staan alweer -gemetadateerd- in Kwizl onze digitale, formatieve toptool. Tijdvak 2 staat er uiterlijk in januari in. Dan komt ook weer het proefabonnement voor examenklassen beschikbaar: formatief werken aan een goed examenresultaat, ipv doelloos oefenen. 

Nieuwsgierig naar BruutTAAL?

Werken je leerlingen met een eigen apparaat, dan moet je BruutTAAL bekijken, een betekenisvolle, digitale, formatieve methode Nederlands die werk maakt van het klassenklimaat; niemand wordt leraar Nederlands omdat ie graag met computers werkt.

Op 1 november ben ik op de OMO-ictodag in Tilburg en op 16 en 17 november op Het Schoolvak Nederlands in Brussel. Kom daar eens je licht opsteken.

Welkom terug

Omdat ik 4 dagen per week zelf voor de klas sta, is de zomervakantie een ideale tijd om BruutTAAL weer even helemaal up-to-date te brengen.

Het leerlingenwachtwoord, ze
vinden het op de pagina Leerling.

• Al het materiaal dat in de loop van vorig schooljaar is toegevoegd (waarover je op dit blog hebt kunnen lezen) is verwerkt in de leerlijnen en de jaarplanningen.
• Scholen die het afgelopen jaar zijn begonnen met een proefabonnement (met inlognamen die begonnen met exa) en dit jaar instappen, hebben een eigen inlognaam gekregen waarin de letters exa zijn vervangen door een afkorting van je schoolnaam.
  De wachtwoorden zijn hetzelfde gebleven, om verwarring te voorkomen.
  Iedere contactpersoon (vaak de sectievoorzitter) heeft inmiddels een mail ontvangen met de volledige inloggegevens. Als die nog niet is doorgestuurd, trek je haar (m/v) even aan haar jasje.
• Nieuw poëziemateriaal in Kwizl. Je vindt dit door te filteren op naam: poëzie. Het materiaal stelt vragen over inhoud en vorm en combineert grammatica met betekenis. Dichters spelen wat af met grammatica, heel creatief.
  Effect van deze lessen moet zijn dat leerlingen mooie versjes en gedichten intensief lezen. Samen met alle poëzie die leerlingen tijdens BruutTAALprojecten schrijven, vormt dit een mooi geheel.
  Leuke bijkomstigheid: dichters zeggen vaak niet wat ze bedoelen, maar ze zeggen het wel. Mooie leesvaardigheidstraining. Ook met peer review.
  Voorlopig alleen nog onderbouw. Er volgt meer.
• Formuleren bovenbouw. Inmiddels staan er 9 KbT-oefeningen in Kwizl. Deze teksten van ruim een pagina laten leerlingen zien dat je in taalgebruik soms echt even moet nadenken. Is het alle of allen, gebeurt of gebeurd? KbT staat dan ook voor Keuzes bij Taalgebruik.
  Op de pagina Formuleren vind je een voorstel voor een leerlijn.
• Je applicatiebeheerder kan aan de slag om in Kwizl het nieuwe schooljaar in te richten, 1 augustus is in Kwizl de wisseldatum. De oude resultaten zijn natuurlijk altijd te raadplegen door bovenin het scherm een ander schooljaar te kiezen. Je leerlingen en jij kunnen dus altijd zien wat er vorig jaar gedaan is.
  De handleiding om de nieuwe klassen te importeren vind je HIER.

Reminder: Er is een besloten Facebookgroep BruutTAAL, alleen voor leraren die met de methode werken. Zoek op BruutTAAL en dan op groep.

Nieuw toegevoegd

• Nou ja, nieuw... Voor de liefhebbers wat ideeën om in de klas te werken met spreekwoorden en uitdrukkingen. Ik heb lang getwijfeld of ik er iets aan zou doen, maar een beetje gevoel voor figuurlijk taalgebruik kan geen kwaad. Of jij er iets mee wil doen, bepaal je zelf. Brugklas, lijkt me.
• De persoonlijke leeservaring is een leerlingenpagina waar ze snel (in 10 hapklare stappen) een boekverslag maken dat persoonlijk is en dat hen (eventueel twee jaar later nog) helpt hun eindgesprek/-presentatie voor te bereiden.
  Sluit enigszins aan bij de essay-opdracht De jongen op de berg die lln in klas 3 doen.
• In Kwizl zijn nu ook de B/K-examens verwerkt. Op verzoek. Je kunt nu in klas 2H/V en 3M leerlingen hier al mee monitoren en inzicht verschaffen. Leerlingen vinden het leuk om deze oefeningen te doen is mijn ervaring.
• Peer review, de nieuwe toevoeging bij Kwizl, daar ben ik zeer enthousiast over. Oefenmateriaal krijgt zo extra -vrij dwingende- leermomenten:
  1. Lln maken de oefening en denken na
  2. Lln kijken met antwoordmodel werk van een collega na
  3. Lln geven elkaar feedback (en moeten dus beschrijven wat er nog geleerd moet worden)
  4. Lln bespreken met elkaar de resultaten.
  Punt 3 moet je je leerlingen echt aanleren: hoe geef je feedback waar iemand wat aan heeft (Niet: je bent een hoofdletter vergeten, maar: Namen krijgen hoofdletters).
• Zo ben ik nu bezig met poëziemateriaal in Kwizl. Je vindt dit door te filteren op naam: poëzie.
  Het materiaal stelt vragen over inhoud en vorm en combineert grammatica met betekenis. Dichters spelen wat af met grammatica, heel creatief.
  Effect van deze lessen moet zijn dat leerlingen mooie versjes en gedichten intensief lezen. Samen met alle poëzie die leerlingen tijdens BruutTAALprojecten schrijven, vormt dit een mooi geheel.
  Leuke bijkomstigheid: dichters zeggen vaak niet wat ze bedoelen, maar ze zeggen het wel. Mooie leesvaardigheidstraining. Ook met peer review.
• Op de pagina Memorabiliae een beknopt historisch overzicht van BruutTAALs ontwikkeling.

Onlangs toegevoegd

• Het navigatieblok EXAMENVOORBEREIDING is weer verschenen op diverse pagina's. Zo bestuderen leerlingen gemakkelijk de examenstof. Eventueel drukken ze op de printknop van pagina's die ze graag op papier bestuderen.
• Voor scholen die starten met BruutTAAL is de pagina STARTEN MET BRUUTTAAL toegevoegd.
• Op de pagina SCHRIJFOPDRACHTEN BOVENBOUW vind je actuele, polemische filmpjes met betekenisvolle schrijfopdrachten, betoog en beschouwing.
• De jongen op de berg leert leerlingen (klas V2/3, H3/4, M4) de tweede laag van een boek ontdekken. Mondt uit in het schrijven van een persoonlijk essay.
• Het project TAALVERANDERING laat leerlingen middenbouw een taalonderzoek doen naar barbarismen. Welke zinnen vind jij oké en is de generatie boven jou het met je eens?
• De TAALKRANT laat leerlingen onderbouw een eigen taalkundekrant maken en opmaken (met papier en schaar)

En ook alle (her)examens leesvaardigheid MHV van 2017 zijn inmiddels beschikbaar in KWIZL. 

Wegens ziekte veel gedaan.

Een en al pyjamadagen in de vakantie, ik heb dus lekker kunnen klungelen aan BruutTAAL.
Om meteen (zonder login) te gebruiken:

• Het plan Rutte. Mark Rutte schreef in de aanloop naar de verkiezingen een 'plan'. Bert Wagendorp reageerde een dag later met een column. Leuk materiaal over schrijversbedoelingen en taalgebruik (Rutte verheft de losstaande bijzin tot een volwaardige zin; hoeven we daar in mei niet meer op te letten ;-)
• Het touwtje uit de brievenbus. Jan Terlouws betoog was aanleiding voor deze lessen spreek-, schrijf- en luistervaardigheid en examentraining.

Daarnaast heb ik mijn nieuwe elo Kwizl verder gevuld; de (voorheen papieren) werkboeken zijn nu helemaal digitaal, vanaf volgende week gaan de eerste scholen proefdraaien. We hopen dat Kwizl Quayn kan gaan vervangen.

Tot slot heb ik in deze vakantie ook het hele grammaticadeel omgebouwd: het traditionele ontleden is definitief weg en vervangen door mijn 'Praktische Grammatica', compleet met kant-en-klaar lesmateriaal. Mocht je nog inconsequenties tegenkomen, laat het weten, dan pas ik ze aan.

Veel nieuw materiaal

Omdat de eerste BruutTAALschool nu in de bovenbouw zit, heb ik weer veel nieuw materiaal toegevoegd. In de onderbouw zijn leerlingen vaak met poëzie bezig. Dat mondt in de bovenbouw uit in de pagina's Poëzie waarderen en Poëzieanalyse. Op de lerarenpagina's is lesmateriaal toegevoegd voor het analyseren van poëzie.

Joe Camel, de schaamteloze advertorial die
zo kinderen waarschuwde niet te gaan roken.

De leespagina's zijn uitgebreid met argumentatieonderwerpen, ook heb ik rechts een navigatieblokje gemaakt, waardoor leerlingen snel van de ene naar de andere pagina kunnen en meer overzicht hebben. De Advertorialopdracht doet het uitstekend bij de leerlingen.
Leesvaardigheid bovenbouw verzandt snel in werken met examenteksten. Killing. De Leesgroep laat leerlingen op een persoonlijke manier hun leesvaardigheid verdiepen. De klas als groep is erg belangrijk. Samenwerking op niveau, woordenschat- en interesseontwikkeling.
Bij schrijfvaardigheid is Het Themanummer een bovenbouwopdracht waar leerlingen maanden aan werken: ze bouwen een leesdossier op, herschrijven teksten na peer review, en zoeken een echte opdrachtgever om uiteindelijk een gedrukte glossy gefinancierd te krijgen. Schrijven voor het echie, niet alleen voor de meneer.
Het havo-examen van 2015 is alweer (voor een deel) verwerkt in Quayn (BruutTAALs digitale leeromgeving) en daar kun je weer formatief mee aan de slag: weinig nakijken, veel informatie voor jou en je leerlingen.
In de SpelSpiekerApp zijn weer een paar mooie woorden toegevoegd, onder andere bingen, bingewatchen en bitchslappen. Een teken des tijds, helaas ;-).

Nieuwsbrief: Wie zijn billen brandt

De nieuwsbrief van augustus (overigens de eerste dit kalenderjaar) is prima ontvangen. Jammer dat twee links niet werkten: De pagina van Washington University met veel onderzoek over het gebruik van devices in de klas was door deze instelling uit het openbare deel weggehaald. Pech. De andere link was niet door mij gecontroleerd. Dom. Je kwam daardoor niet HIER, terwijl getuige het aantal klikken (ja, Big Brother is watching you) mensen wel belangstelling hebben voor formatief toetsen.

Ik heb geen correctie nagestuurd om mailboxen niet te overbelasten en zit gewoon op de blaren.

Op de Levende Talendag (6 november, Utrecht) kun je overigens een workshop van mij volgen over Gemotiveerde leerlingen door formatief toetsen. Tot dan dan.